ETIENNE VAN HEERDEN in 1978 in Die Matie se Kantoor by die Eerste Hoofredakteur se Tikmasjien wat in die 1940’s gebruik is. Foto: Verskaf deur Etienne van Heerden

Etienne van Heerden: ’n Skrywer Vol Stories

DEUR MARYNA ADSHADE

’n Gekwalifiseerde hondehanteerder, LitNet se stigter en hoofredakteur, iemand wat vier tale magtig is, hoofredakteur van Die Matie in 1977/1978, ’n destydse student wat allerhande inkriminerende dokumente van die veiligheidspolisie moes wegsteek, en nou ’n bekroonde skrywer: Etienne van Heerden is ’n man wat met sy vele talente woeker.

Met sy laaste drie hoërskooljare in Paul Roos en as oud-Matie, het Van Heerden verskeie interessante mense in sy jongmansjare in die Eikestad ontmoet. “Ek het as skoolkind en student aan huis gekom van die filosoof Johan Degenaar, die digters DJ Opperman en W.E.G. Louw, die kortverhaalskrywer Hennie Aucamp, die natuurwetenskaplike Con de Villiers en ander. My mond het oopgehang in die studeerkamers van hierdie mense,” vertel Van Heerden. 

Hy vertel verder dat dit juis weens dié ontmoetings en kennisse was dat hy sy skrywersloopbaan kon afskop: “My ma het Hennie Aucamp geken en hy’t gesorg vir my eerste publikasie in boekvorm.”

Ná al die jare, gaan sy loopbaan nog volstroom voort met sy jongste roman Die biblioteek aan die einde van die wêreld (2019) waarvan daar later vanjaar ’n Engelse vertaling, deur romansier Henrietta Rose-Innes, sal verskyn. Hy waarsku egter dat dié roman oor identiteitspolitiek (ook op kampusse) en sogenaamde surveillance capital nie net deur enige leser geniet sal word nie omdat “[d]it as roman op baie tone [trap]”.

Oor sy werk sê hy: “In die algemeen hou ek nie baie van my eie skryfwerk nie en herlees [ek] nooit my eie boeke nie. Ek is altyd te bewus daarvan dat ’n gegewe voltooide roman maar één moontlikheid was om daardie spesifieke storie mee te vertel; ’n beter skrywer sou ’n ánder manier van vertel, gekies het.”

Verder meen hy dat hy nie sy boeke en karakters onthou nie, want “[d]is agter, onvolkome en weg”. 

Anders as wat lesers dalk sal verwag, meen Van Heerden dat hy nie ’n natuurlike aanleg vir tale het nie, oftewel nie om dit aan te leer nie. “Ek is vrot met die optel van tale,” vertel hy. “Dis seker waarom ek letterkundige en skrywer geword het eerder as taalkundige.”

Ondanks dié woorde, kan Van Heerden steeds spog met ’n beheer van verskeie tale, naamlik Afrikaans, Engels, Nederlands en Duits. Hy verduidelik dat hy as laerskoolkind sy Xhosa goed ontwikkel het, maar dat dit mettertyd verlore gegaan het. Verder noem hy ook: “Interessant dat ek ’n oor vir Italiaans het; dis waarskynlik weens Latyn op universiteit.”

Hy het aan die Universiteit Stellenbosch, Rhodes-universiteit en die Universiteit van die Witwatersrand studeer, maar sy interessantste studentedae was aan die Universiteit van Iowa in die Verenigde State van Amerika. Daar het hy as een van sestig gepubliseerde en meestal bloedjong skrywers uit verskillende gebiede aan ’n kreatiewe skryfwerkprogram deelgeneem.

Hoewel die meeste mense waarskynlik aan Van Heerden as ’n skrywer dink, is daar baie aan hom waarvan aanhangers nie noodwendig weet nie.

Op ’n vraag oor enigiets interessants of selfs vreemd oor hom, het hy vele te sê: “[Ek] is as prokureur toegelaat tot die sybalie [’n afgeslote ruimte in ’n hof vir prokureurs]. Ek het strafsake in landdroshowe hanteer en was al senior personeellid en direkteur van ’n reklamemaatskappy in die jare toe Kaapstad na traangas en parfuum geruik het en die onlustepolisie marsjerendes met pers water bespuit het.” 

Verder is sy kabaretlied “Kwela vir Mandela” deur die groep Cutt Glass in die parlement vir oudpresident Nelson Mandela gesing en is hy met een siende oog gebore. Ander staaltjies is dat hy in sy studentejare al baie laatnagte Koos Bekker se “skedonk van ’n Beetle voor my huis moes stoot om dit aan die gang te kry” en dat hy al met oortuiging in tale gepraat het nadat Koos Kombuis hom “met [’n] bewende hand gedoop het, in die dae [van] die hippiebeweging [en] psigedeliese dwelms”.As raad aan studente, veral diegene wat ’n toekoms in publikasiewerk en die mediabedryf najaag, sê hy: “Gebruik jou tyd by Die Matie [of ander studentepublikasies] om te leer om soos ’n tier te konsentreer op ’n stuk teks op die skerm. Gebruik ook jou tyd om jou kop oop te maak, die tye en sosiohistoriese konteks waarbinne jy leef behoorlik te bekyk, uit die klein enklawe uit te dink, en om by deadlines te hou.”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Translate »
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial